Πριν το Stonehenge - Το άγνωστο μνημείο που «κοίταζε» τον ήλιο 5.000 χρόνια πριν

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Πριν οι τεράστιοι λίθοι του Stonehenge γίνουν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα μνημεία του κόσμου, δύο ξύλινοι στύλοι σε μια πλαγιά του Wiltshire ίσως έκαναν κάτι πολύ πιο απλό, αλλά εξίσου εντυπωσιακό: σημάδευαν τον ήλιο.

Η νέα ανακάλυψη έγινε στο Bulford, περίπου 5 χιλιόμετρα από το Stonehenge, και σύμφωνα με την ομάδα της Wessex Archaeology χρονολογείται πριν από περίπου 5.000 χρόνια. Το εύρημα θεωρείται η αρχαιότερη γνωστή ένδειξη ευθυγράμμισης με το ηλιοστάσιο στο ευρύτερο τοπίο του Stonehenge, περίπου 500 χρόνια πριν από την περίφημη ηλιακή ευθυγράμμιση των λίθων.

Η εικόνα, αν την ανασυνθέσει κανείς, είναι σχεδόν κινηματογραφική: άνθρωποι της Νεολιθικής εποχής συγκεντρωμένοι σε μια ανοιχτή έκταση, παρακολουθούν τον ήλιο να ανατέλλει στο θερινό ηλιοστάσιο ή να δύει στο χειμερινό. Δεν υπάρχουν ακόμη οι πέτρινοι γίγαντες που γνωρίζουμε σήμερα. Υπάρχουν μόνο δύο ξύλινοι στύλοι, τοποθετημένοι με τέτοιο τρόπο ώστε να «δείχνουν» τον ουρανό.

Δύο στύλοι και μια γραμμή προς τον ήλιο

Στο σημείο δεν σώζονται οι ίδιοι οι στύλοι, αλλά οι λάκκοι όπου κάποτε ήταν τοποθετημένοι. Σύμφωνα με τη Wessex Archaeology, η κατασκευή θα αποτελείτο από δύο ξύλινους πόλους σε απόσταση περίπου 120 μέτρων μεταξύ τους, ευθυγραμμισμένους με την ανατολή του ήλιου στο θερινό ηλιοστάσιο και τη δύση του ήλιου στο χειμερινό.

Η ευθυγράμμιση επιβεβαιώθηκε με ανασύνθεση του αρχαίου ουρανού, του τοπίου και του ορίζοντα από τον αρχαιοαστρονόμο Δρ. Φάμπιο Σίλβα, με ακρίβεια περίπου μίας μοίρας.

Αυτό είναι και το σημείο που κάνει την ανακάλυψη τόσο σημαντική: δεν είναι απλώς δύο τρύπες στο έδαφος. Είναι μια συνειδητή προσπάθεια ανθρώπων πριν από πέντε χιλιετίες να «διαβάσουν» τον ουρανό, να μετρήσουν τον χρόνο και να συνδέσουν την κοινότητά τους με τον κύκλο των εποχών.

Το «πρωτότυπο» πριν από τον πέτρινο μύθο

Ο Δρ. Φιλ Χάρντινγκ, που ηγήθηκε των ανασκαφών, χαρακτήρισε την ανακάλυψη μία από τις σημαντικότερες της καριέρας του. Όπως εξήγησε, την ώρα που χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώνονται ακόμη και σήμερα στο Stonehenge για το θερινό ηλιοστάσιο, πριν από 5.000 χρόνια άνθρωποι σε έναν κοντινό λόφο φαίνεται πως έκαναν κάτι παρόμοιο: τιμούσαν και παρατηρούσαν την ανατολή του ήλιου.

Αν και οι αρχαιολόγοι αποφεύγουν τις βεβαιότητες εκεί όπου τα δεδομένα δεν επιτρέπουν υπερβολές, το Bulford φαίνεται να δείχνει ότι η ιδέα της ηλιακής ευθυγράμμισης δεν εμφανίστηκε ξαφνικά με το Stonehenge. Ίσως είχε προηγηθεί μια απλούστερη, ξύλινη εκδοχή, ένα είδος πρώτου βήματος πριν από το μεγάλο πέτρινο μνημείο που θα ακολουθούσε.

Δεν ήταν μόνο αστρονομία - Ήταν τελετουργία

Οι ανασκαφές στο Bulford πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 2015 και 2017 και αποκάλυψαν 48 λάκκους, με κεραμικά, οστά ζώων, επεξεργασμένους πυριτόλιθους και κάρβουνο. Τα ευρήματα δείχνουν ότι στο σημείο συγκεντρώνονταν μεγάλοι αριθμοί ανθρώπων, πιθανότατα για τελετουργικές ή εορταστικές δραστηριότητες που συνδέονταν με τον ηλιακό κύκλο.

Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχωρίζει και ένα εξαιρετικά σπάνιο δισκοειδές μαχαίρι από πυριτόλιθο, το οποίο βρέθηκε τοποθετημένο σε έναν από τους λάκκους. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ίσως είχε συμβολική σχέση με τον ηλιακό δίσκο.

Όπως δείχνουν τα ευρήματα, για τους ανθρώπους εκείνης της εποχής, ο ήλιος δεν ήταν απλώς ένα φυσικό φαινόμενο. Ήταν ρυθμός, επιβίωση, εποχές, τροφή, τελετουργία, ίσως και τρόπος να εξηγηθεί η θέση τους στον κόσμο.

Τι είναι το Stonehenge

Το Stonehenge είναι ένα από τα πιο διάσημα προϊστορικά μνημεία στον κόσμο: ένας κύκλος από τεράστιους λίθους στην πεδιάδα του Salisbury, στη νότια Αγγλία, που χτίστηκε και διαμορφώθηκε σε διαφορετικές φάσεις κατά τη Νεολιθική Εποχή και την Εποχή του Χαλκού. Το μνημείο δεν είναι απλώς μια εντυπωσιακή πέτρινη κατασκευή. Ανήκει σε ένα ευρύτερο αρχαιολογικό τοπίο, μαζί με το Avebury και δεκάδες άλλες προϊστορικές θέσεις, το οποίο έχει ενταχθεί στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO από το 1986.

Η UNESCO το περιγράφει ως τον πιο αρχιτεκτονικά εξελιγμένο προϊστορικό πέτρινο κύκλο στον κόσμο, ενώ η English Heritage το χαρακτηρίζει το πιο γνωστό προϊστορικό μνημείο της Ευρώπης. Παρά τις δεκαετίες ερευνών, πολλά ερωτήματα παραμένουν ανοιχτά: ποιοι ακριβώς το έχτισαν, πώς οργανώθηκε η μεταφορά και ανύψωση των λίθων, και ποιος ήταν ο ακριβής ρόλος του για τις κοινότητες που το χρησιμοποιούσαν.

Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι το Stonehenge είχε στενή σχέση με τον ήλιο και τις εποχές. Η διάταξη του μνημείου συνδέεται με την ανατολή του ήλιου στο θερινό ηλιοστάσιο και τη δύση του στο χειμερινό, κάτι που εξηγεί γιατί ακόμη και σήμερα χιλιάδες άνθρωποι συγκεντρώνονται εκεί στις μεγαλύτερες και μικρότερες ημέρες του χρόνου.

Γιατί το Stonehenge συνεχίζει να μας μαγνητίζει

Το Stonehenge δεν γοητεύει μόνο επειδή είναι αρχαίο ή εντυπωσιακό. Γοητεύει επειδή παραμένει ένα μνημείο ερωτήσεων. Ποιοι το έχτισαν; Πώς μετέφεραν τους λίθους; Τι ακριβώς σήμαινε για εκείνους; Ήταν τόπος τελετών, ημερολόγιο, ιερό τοπίο, σημείο συγκέντρωσης ή όλα αυτά μαζί;

Η ανακάλυψη στο Bulford δεν λύνει το μυστήριο. Το κάνει όμως πιο βαθύ. Δείχνει ότι η περιοχή γύρω από το Stonehenge είχε πιθανότατα τελετουργική και αστρονομική σημασία πολύ πριν αποκτήσει την εμβληματική μορφή που γνωρίζουμε σήμερα.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο συναρπαστικό στοιχείο: πριν από τους λίθους, πριν από τον μύθο, πριν από τις θεωρίες που έκαναν το Stonehenge σύμβολο της προϊστορικής Ευρώπης, υπήρχε ήδη μια ανθρώπινη ανάγκη να σταθεί κανείς απέναντι στον ήλιο και να καταλάβει πότε αλλάζει ο χρόνος.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google